Hakkâri'nin hikâyesi, sarp bir coğrafyada tarihsel sürekliliğini devam ettiren bir kentin hikâyesidir. Bu kentte memnuniyetsizlik uzaydan görülecek kadar açık.
Bazı şehirlerin hikâyeleri bir haritaya sığmaz. Hakkâri'nin hikâyesi bir hikâyeden daha fazlasıdır. Çünkü bazı şehirler sadece bir coğrafyadan ibaret değildir, geçmişten izler taşır.
İlimiz hakkında yapılan analizlerin önemli bir kısmı garip bir tekrar duygusu taşır. Aradan yıllar geçer, aktörler değişir, sorunların mahiyeti farklılaşır; fakat kurulan cümle hep aynıdır: Zor bir coğrafyada yaşıyoruz.
Dünyada örneği var mı bilmiyorum ama Türkiye’de giriş ve çıkışı aynı olan tek ilimiz Hakkâri’dir. Birinci derece deprem bölgesine konumlandırılmış bir şehir
olmanın dezavantajlarını yaşıyoruz. Olası bir deprem veya tabii bir afet sonucu Depin Köprüsünün çökmesi hâlinde; yardım ekipleri, arama kurtarma ve lojistik
desteğin nasıl sağlanacağı bir muammadır.
Yollar yerleşim yerleri için can damarı niteliğindedir. Yaşam ve yaşam kalitesinin düzeyi biraz da ulaşım ile mümkündür. Ulaşım ve seyahat, bir şehrin konforu için büyük öneme sahiptir. Bir kentin ekonomik ve sosyokültürel gelişme gösterebilmesi için mutlaka başka şehirlerle bağlantı yollarına sahip olması, bir geçiş güzergâhında bulunması gerekir. Medeniyetin gelişmesi tarih boyunca yollar ile mümkün olmuştur. Medenileşmenin ilk kuralının yerleşik hayata geçmek olduğu söylenir. Ulaşımın önemini vurgulamak için “yol medeniyettir” denilmiştir. Yeni ve alternatif yollarla; lojistiği kolaylaştırmak, maliyetleri düşürmek ve mesafeleri kısaltmak hedeflenir.
Hem maliyet hem mesafe açısından bir avantaj sağlayacağı belli olan alternatif yollar, Hakkâri için hayati öneme sahip olacaktır. Alternatif yol, bölge düzenini
yeniden şekillendirmeyi hedefleyen bir girişim olmalıdır. Yörenin jeopolitik temellerini değiştirmek projenin hedefleri arasında yer almalıdır. Alternatif yol;
uygulanacak projeye dâhil edilebilecek demiryolu hatları veya karayolları ağları ile bölge illeriyle daha iyi bağlantı sağlar ki bu da bölge illerine canlılık anlamına gelmektedir. Nakliye maliyetindeki azalma; Van-Şırnak-Siirt, Gaziantep, Mersin illerine uzanan güzergâhhta orta koridor niteliği taşıması nedeniyle Hakkâri’nin kalkınmasında kilit rol oynayacaktır.
Bu projenin hem ekonomik hem de politik bir tarafı olacaktır. Alternatif yollardan kasıt, Hakkâri’nin Van ilinin güdümünde kalması demek değildir.
Hakkâri'nin çevre iller ile bağlantısının mesafe olarak kısaltılması ve güzergâh olarak da canlılık meydana getirebilecek insan hareketliliğinin olmasıdır. Çünkü
alternatif yol projesi yöre halkının geleceğini şekillendirecektir. Amacımız güzel hayaller kurmak değil; üzerinde hayal kurabilecek güzel bir şehre sahip olmaktır.
Van-Hakkâri illerinin ulaşımını sağlayan ve alternatif güzergâh olarak adlandırılan Van-Gürpınar-Kırkgeçit-Ördekli Ayrımı-Hakkâri yoludur. Hakkâri- Van, Gürpınar-Berçelan yolunun projesi hazırlanmış ve 4 tünel planlanmıştır. Bu yolun, 4 adet tünelden dolayı maliyetinin yüksek olduğu gerekçe gösterilerek bu yol güzergâhı iptal edilmiştir. İnsanın yaşamını kolaylaştırmak bir devlet için öncelikli konu olmalıdır. Maliyetler insanın yaşamından daha değerli değildir. Maliyet kısmının, bazı siyasiler tarafından köpürtülen bir algı olduğu tahmin edilmektedir.
Alternatif yol olarak Van-Gürpınar-Tüzek-Pınarca-Hakkâri güzergâhı Karayolları yol ağına alınıp proje çalışmaları başlatılmış durumda. Berçelan yolu hizmete açılırsa Hakkâri-Van arası 102 km'ye düşecektir. Tüzek yol güzergâhının hizmet vermesi durumunda bu yol ağının 162 km olacağı tahmin edilmektedir. Hakeza bu güzergâh içinde Durankaya Şiwekur Tepesine bir tünel ve Pınarca yakınlarında da bir kar tüneli ihtiyacı olacağı bilinmektedir.
Son zamanlarda Hakkâri'de doğa turizminde ciddi bir hareketlilik yaşanmaktadır. Dolayısıyla Berçelan Yolunun hizmete girmesi hâlinde doğa turizminin daha çok canlanacağı ve ekonomik bir değere dönüşeceği açıktır. Diğer taraftan Tüzek yol güzergâhı üzerinde birçok yerleşim yeri bulunmaktadır. Yol boyunca tesisler açılır ve yöre insanı için istihdam ve geçim kaynağı imkânı doğar. Hakkâri'nin daha yaşanabilir bir kent olması için her iki güzergâhın açılması en doğru karar olacaktır.
Fakat ben burada üçüncü ve farklı bir yol çalışmasının yapılmasını tartışmaya açmak istiyorum. Hakkâri-Şırnak yol ağının Suwara Kutra mevkisinde yapılacak
bir tünel ve iyileştirmelerle Hakkâri'nin ulaşımına farklı bir ivme kazandırılabilir. Hakkâri-Şırnak arası 191 km olduğu tahmin ediliyor. Yapılacak tünel ve iyileştirme çalışmaları sonucu bu mesafe azalır. Bilindiği üzere tarihi İpek Yolu bu coğrafyadan geçmektedir. Hakkâri-Şırnak üzerinden Doğu Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesine bağlanmış olur.
Bir başka deyişle insanlar karasal iklim kuşağından ılıman iklim bölgesine hareket eder. Ticaret anlamında Hakkâri sadece Van iline bel bağlamamış olur. Cizre ticari bir cazibe merkezi hâline getirilebilir! Nakliye vb. giderleri daha düşük düzeyde seyreder. Hakkâri esnafına ekonomik anlamda katma değer sunar.
Hakkâri-Van-Gaziantep arası 900 km, Hakkâri-Van-Mersin arası 1.205 km; Hakkâri-Şırnak-Gaziantep arası 761 km, Hakkâri-Şırnak-Mersin arası 987 kmdir. Tünel ve yeni çalışmalar yapıldığında bu mesafe çok daha kısaltılabilir. Özellikle Gaziantep ve Mersin illerini yazmamın sebebi; bölgenin tekstil, manifatura ve sebze-meyve ticaretinin bu iki il üzerinden yapılmasıdır. Giyim kuşam ve toptan gıda Gaziantep'ten, meyve sebzemiz Mersin ilinden karşılanmaktadır. Özellikle kış aylarında Şırnak güzergâhı daha az kar yağışı almakta ve iklim daha yumuşaktır.
Dolayısıyla yolların kapanma ihtimali kısmen düşüktür. Mesafe dikkate alındığında hem zamandan hem yakıttan tasarruf sağlayacağız. Diğer taraftan hava ulaşımı için Van Havaalanına ulaşmak ile İdil Şerafettin Elçi Havaalanına ulaşmak arasında bir fark olmayacaktır. Hatta kış şartlarında Şerafettin Elçi Havaalanının daha avantajlı olduğunu söylemek mümkün.
Sonuç itibarıyla; üç alternatif yol güzergâhına tünel yapılma zorunluluğu var. Tahminimce maliyet olarak da birbirine yakın rakamlar çıkacaktır. İktidar partisinin en çok övündüğü icraatı ulaşım yatırımlarıdır. Hakkını teslim etmek gerekir, bu konuda çok mesafe kaydedilmiştir. Ancak kentimiz diğer illere nispeten bu imkânlardan henüz hakkıyla yararlanmamıştır. Devletin sunduğu bu imkânlardan yararlanmak bizim de hakkımız olmalı.
Hakkâri-Şırnak yolunun ilin demografik yapısına, ekonomisine ve nüfus hareketliliğine olan etkisi yadsınamaz. İlimizin ulaşım refahı için alternatif yollara ihtiyaç olduğu bir gerçek. Şırnak güzergâhı istihdam ve iş verimliliği açısından daha avantajlı gibi. Mevcut tesislere yenileri eklenebilir. Bu da yöre halkının hanesine katma değer olarak yansır.
