Karagöz oyunu bir kavgayla biter. Karagöz, Hacivat’ı perdeden kovalar ve perde yıkılır. Hacivat sitemini yıkıntının başında söyler: Yıktın perdeyi, eyledin viran. Karagöz de oyunu bir özürle kapatır.

Bu akşam son perde. Pazartesi Tiryaki’yi, çarşamba Çelebi’yi yazdım. Bu akşam perdenin arkasındaki duvara bakacağım ve hükmümü yazacağım.

Kale

Hakkâri’de yüksek sesle söylenmeyen ama herkesin bildiği bir cümle var: Biz bu şehrin yerlisiyiz, oda bizimdir, Servet de son kalemizdir.

Bu cümleyi ciddiye almak gerekiyor. Çünkü bu seçimin asıl konusu o.

Yerliler

Hakkâri’de bir zamanlar şehrin yerlisi sayılan aileler vardı. Gültekinler, Tansular, Raufoğulları, Atlılar, Özdinçler, Ümitler, Aydoğanlar, Şenler ve birkaçı daha. Çarşı onlardı. Oda onlardı. Şehrin sözü onlara sorulurdu.

Sonra 1990'lar geldi. Köyler boşaltıldı. Köylerinden çıkarılan aileler kent merkezine yerleşti. Birkaç yıl içinde şehrin nüfusu da, çarşının müşterisi de, esnafın kendisi de değişti.

Çevre ile merkez arasındaki ilişki o yıllarda tersine döndü. Çevre merkeze yerleşti. Merkezdekiler bunun ne anlama geldiğini okuyamadı.

İbn Haldun bunu altı yüz yıl önce yazmıştı: Şehre yerleşen hanedan birkaç kuşak içinde asabiyetini, yani bir arada durma ve iş görme gücünü yitirir. Taze güç çevreden gelir.

Okuyamayanların bir kısmı gitti. Antalya’ya, Mersin’e, Ankara’ya. Sermayelerini oraya taşıdılar, orada kaldılar. Hakkâri onlar için kira toplanan bir şehir oldu. Sıkıştıklarında bir arsa satıp sermaye çıkardıkları bir şehir. Yeri geldiğinde ölülerini getirip gömdükleri bir şehir.

Kalanların bir kısmı ise saplanıp kaldı. Şehir değişti, onlar odanın koltuğuna tutundu.

İstisna

Bu hikâyenin bir istisnası var: Sabahattin Baş.

Sabahattin Baş süreci okudu. Dükkânını bir kale gibi kapatmadı, bir kapı gibi açtı. Yanında çalışan gençleri yetiştirdi. Faruk Hacıoğlu gibi insanların önünü açtı, onlara öncülük etti. Sonra İstanbul’a taşındı, işletmesini devretti.

Ama Hakkâri’den kopmadı. İstanbul’da kuyumculukta toptancılığa geçti, yereldeki dükkânlara toplu satış yapmaya başladı. Tezgâhın arkasındaki esnaf, tezgâhları besleyen bir iş insanı oldu.

Ötekiler giderken sermayeyi Hakkâri’den çıkardı. O giderken Hakkâri’ye iş ve mal taşıdı.

Geride bıraktığı gençler de bugün Hakkâri’de. Hepsi iş insanı oldu. Faruk Hacıoğlu ve burada adını sayamadığım birçok insan bu işi layıkıyla yapıyor.

Sabahattin Baş bu yüzden bugün hâlâ birçok Hakkârili ailenin dostu. Evlerin başköşesinde ağırlanan kıymetli bir misafir.

Mirası bir koltuk olmadı. İnsan oldu.

Şenler ne yaptı?

Soruyu açıkça sormalıyım: Şenler ne yaptı? Ötekiler ne yaptı?

Tansular, Gültekinler, Aydoğanlar kaybetti. Şenler kaybetmek üzere.

Ahmet Şen yirmi yıl odanın başında oturdu. 2013'te koltuğu devrederken yeni yönetime bir ödev listesi bıraktı. On üç yıl sonra o listenin hangi maddesi yapıldı?

Çağrım Ahmet Şen’e ve ailesine: Koltuğu devrettiğiniz adamın önce Hakkâri’ye, sonra sizin mirasınıza verdiği zararı görün. Kale savunmak mirası korumak değildir. Öncülük edin. Taraf olun.

Diğer kapılar

Eyüp Zibek’e: Zibekler son yirmi yıldır kıymetli işlerle var olan kıymetli bir aile. Bu seçimde Mahir Çallı’nın yanındasınız. Çarşamba yazdım: Mimar Kaya’nın tablosunda muhalefet bölündükçe Tiryaki rahatlıyor. Değişim istiyorsanız değişimin yanında durun.

Fatih Keskin’e: Büronuzda ağırladığınız misafirler Hakkârili olsun. Bir beldenin sınırlarından büyük olun. Oralara sıkışmayın.

Bu refleksi göstermezseniz önce Hakkâri kaybeder. Ama en çok siz kaybedersiniz.

Dip dalgası

Denizin yüzü durgun görünür. Asıl akıntı dipte yürür.

11 Ekim’de Hakkari Barosu genel kurulunu yaptı. Üç aday yarıştı, Gülabi Seven baro başkanı seçildi.

Genel kurul, HATSO’nun toplantı salonunda toplandı.

Dip dalgası bir ay önce odanın kendi salonundan geçti. Okumasını bilene.

Ehven-i şer

Şimdi hükmümü yazıyorum.

Bu sözü bu sütunda ilk kez söylemiyorum. Geçen yıl Haziran’da üç yazı yazdım. Birinde Fikret Keskin’e, yirmi yılı aşan genel sekreterliğin ardından alan açma çağrısı yaptım. Birinde odaya yeni bir nefes çağırdım; Yener Taş ve Ebubekir Zirek gibi sokağı, üretimi ve şehri bilen isimleri örnek verdim. Birinde de odaya beş soru sordum: Satılan taşınmazlar hangileri, hangi usulle, kime, kaça satıldı, gelir nereye gitti?

O sorulara bir yılı aşkın süredir cevap gelmedi.

Bu seçimde sandıkta o isimler yok. Önümde iki muhalif aday var. Benim için Mahir Çallı ile Aytekin Karahanlı arasında bir fark yok. Önemli olan, mevcut olanın değişmesidir.

Ama hesap ortada. Oda seçimi meslek gruplarında kurulur; ayrı listeler, o gruplarda mevcut yönetimin elini güçlendirir. Çallı yarışta kaldıkça korunan şey mevcut olandır. Kendisi farkında olsun ya da olmasın.

Hakkâri için hayırlı olan, iki muhalif adayın ortak bir noktada buluşmasıdır. Mahir Çallı bu erdemi gösterirse ona şükranlarımızı iletir, bu yazılarda yanlış okuma yaptığımız için özür de dileriz. Bunu şimdiden, buradan söylüyorum.

Bugünkü tabloda o ortak noktaya en yakın aday Karahanlı. Mimar Kaya’nın tahmininde de, Ağustos’taki saha çalışmasında da değişim isteyen oyların büyük kısmı onda.

Karahanlı benim adayım değil. Onunla aynı siyasi çizgide de durmuyorum. Benim siyasetim bu ülkede Kürt’ün adının, dilinin ve iradesinin tanınmasından başlar. Karahanlı’nın temsil ettiği gelenek bu meselelere başka bir yerden bakar.

Ama 12 Kasım’da değişimin adresi bugün o. Söyleyeceğim şey bir övgü değil, bir hesap: ehven-i şer.

İki vaadi bu üçlemenin defterine doğrudan dokunuyor. Adnan Hatipoğlu’nun aktardığına göre Karahanlı, satılan oda binasının katlarını odaya geri kazandırma ve Çukurca’da bir temsilcilik açma sözü veriyor. Birincisi, geçen yıl sorduğum ve cevapsız kalan beş sorunun konusu. İkincisi, on üç yıl önceki bir sözün devamı: Pazartesi yazdım, Çukurca şubesi Servet Taş’ın yıllar önce verip tutmadığı bir sözdü.

Ama ehven-i şer de soru sorulmaktan muaf değildir.

Odaya on personel ve üç araç kazandırmak bir vizyon değil, bir kadro cetvelidir. Bir başkanın kendi imkânıyla ayakta tuttuğu oda, yine bir kişiye bağlı kalır. Değişim, kalenin sahibini değiştirmek değil, kaleyi kapıya çevirmektir.

Bu yüzden Karahanlı’dan seçimden önce, kamuoyu önünde üç taahhüt bekliyorum:

Son on üç yılın faaliyet raporlarını, bütçelerini ve taşınmaz işlemlerini bağımsız bir denetimle kamuya açmak.
Üst üste iki dönem başkanlık yaparsa üçüncü dönem aday olmayacağını şimdiden açıklamak.
Meslek komitelerinde kadın ve genç girişimcilere somut yer açmak.

İkinci madde bir hayal değil. Oda başkanlarını iki dönemle sınırlayan hüküm bir zamanlar yasada vardı; 2013'te Anayasa Mahkemesi kaldırdı. Servet Taş da odanın başına aynı yıl geldi. Yasanın kaldırdığını, bir aday kendi sözüyle geri getirebilir.

Kazanırsa ilk soruları ona ben soracağım. Kazanmazsa aynı soruları on dördüncü yılında Tiryaki’ye sormaya devam edeceğim.

Bu seçim bir dünya görüşü seçimi değil. Bir kalenin mi, bir kapının mı kalacağının seçimi. Siyasetimi paylaşmayan biri de odanın kapısını açabilir. Yeter ki kapı açılsın.

Perde

Perde yıkılınca kandilin ışığı artık bir beze düşmez. Odanın tamamına düşer. Sandıkkârın sandığı da görünür, Tiryaki’nin köşesi de, Çelebi’nin elbisesi de.

On üç yıl seyirci kalan Karagöz’ün elinde 12 Kasım’da bir defter değil, bir oy pusulası olacak.

Perdeyi yıkmak Karagöz’ün hakkıdır.

Sürç-i lisan ettimse affola.