Hazar Denizi kıyısındaki Mangışlak Yarımadası, yaklaşık 1500 yıl öncesine ait dikkat çekici bir arkeolojik keşfe sahne oldu. Kazakistan’ın Aktau şehri yakınlarında bulunan Karakabak mezarlığında yürütülen kazılarda, yüksek statülü genç bir kadına ait olduğu değerlendirilen bir mezar ortaya çıkarıldı.
Mezarı dikkat çekici hale getiren en önemli buluntu ise üzerleri altın plakalarla kaplanmış bir çift ayakkabı oldu. Uzmanların yaptığı incelemeler, ayakkabıların tamamen som altından yapılmadığını ortaya koydu. Ayakkabıların ana gövdesinin ahşap veya benzeri organik malzemeden hazırlandığı, daha sonra ince altın yapraklarla kaplandığı belirlendi.
Mezarda yalnızca altın kaplama ayakkabılar bulunmadı. Genç kadının başucunda kırmızı kumaştan hazırlanmış bir taç, altın levhalar ve maske görünümündeki süslemeler de ortaya çıkarıldı. Alın bölümündeki Medusa benzeri figür ile kemer tokalarında kullanılan kanatlı yırtıcı kuş motifleri, dönemin farklı kültürlerden etkilenen sanat anlayışını yansıtıyor.
Altın eşyalar günlük kullanım için yapılmamış
Araştırmacıların buluntular üzerinde yaptığı incelemeler, mezardaki eşyaların günlük yaşamda kullanılmak üzere hazırlanmadığını gösterdi. Özellikle kemer ve ayakkabı tokalarında, parçaların birbirine bağlanmasını sağlayacak gerekli mekanizmaların bulunmaması dikkat çekti.
Uzmanlara göre bu durum, gösterişli kıyafet ve aksesuarların kadının yaşamı sırasında kullandığı kişisel eşyalar olmadığını ortaya koyuyor. Altın kaplama parçaların MS 5. yüzyılın sonları ile 6. yüzyılın başları arasında, doğrudan cenaze töreni ve defin için hazırlanmış olması muhtemel.
Eşyalar yerel ustaların elinden çıkmış olabilir
Araştırmacılar Andrei Astafyev ve Evgeny Bogdanov, dikkat çekici eserlerin uzak bir imparatorluktan getirildiği yerine Karakabak’taki yerel zanaatkârlar tarafından üretildiğini düşünüyor.
Bölgede daha önce yapılan kazılarda cam işçiliği, çömlekçilik ve mücevher üretimine ilişkin atölyelerin ortaya çıkarılması da bu görüşü destekliyor. Karakabak’ın önemli bir ticaret merkezi olduğunu gösteren başka buluntular da bulunuyor.
Bölgede 150’den fazla antik sikkenin gün yüzüne çıkarılması, yerleşimin geniş ticaret ağlarıyla bağlantısını ortaya koyuyor. Çin, Bizans, Soğd ve Sasani dünyasına ait paraların aynı bölgede bulunması, Karakabak’ın Asya ile Kafkaslar ve Avrupa arasındaki ticaret güzergâhlarında önemli bir konuma sahip olduğunu gösteriyor.
Yaklaşık 15 asır önce Hazar Denizi kıyısında gerçekleştirilen bu gösterişli defin, yalnızca genç kadının toplumdaki yüksek statüsünü değil, aynı zamanda bölgedeki zanaatkârlık seviyesini ve farklı medeniyetlerle kurulan ticari ilişkileri de gözler önüne seriyor.
