Hollandalı filozof Michael Leezenberg, Kürdlerin tarihsel ve kültürel birikiminin yalnızca sözlü gelenek üzerinden ele alınmasının doğru olmadığını belirtiyor. Leezenberg’e göre Kürdlerin özellikle 17. yüzyıldan itibaren medrese merkezli gelişen önemli bir yazılı ve bilimsel geleneği bulunuyor.
Bu geleneğin izleri, Kürd edebiyatının önemli eserleri arasında gösterilen “Mem û Zîn”, “Eqîdeya Îmanê” ve “Nûbihar” gibi çalışmalarda görülüyor. Söz konusu eserler, Kürtçenin yazılı kullanımının yanı sıra dönemin düşünce, eğitim ve edebiyat dünyasına ilişkin önemli veriler de sunuyor.
Leezenberg, Kürdlerin yalnızca aşiret yapıları ve kırsal yaşam üzerinden tanımlanmasının tarihsel gerçekliğin önemli bir bölümünü göz ardı ettiğini savunuyor. Ona göre Kürdlerin kentlerde gelişen entelektüel yaşamı, medrese geleneği ve yazılı üretimleri de araştırmaların merkezine alınmalı.
Filozof, Ali Teremaxî ve Mela Mehmûdê Bazîdî gibi isimlerin çalışmalarının bu açıdan daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Bu çalışmaların, Kürdlerin yüzyıllara yayılan eğitim, düşünce ve yazın geleneğinin anlaşılması açısından önemli bir kaynak oluşturduğu değerlendiriliyor.
Leezenberg’in yaklaşımı, Kürd tarihinin yalnızca sözlü kültür, aşiret yapısı ve kırsal toplum üzerinden okunmasının ötesine geçilmesi; yazılı kaynaklar, medrese geleneği ve kentli entelektüel birikimin de tarihsel araştırmalara dahil edilmesi gerektiğine işaret ediyor.
