AK Parti’nin adli sürece dahil olan çocuklara yönelik hazırladığı yeni düzenleme Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, kamuoyunda “Çocuk Koruma Kanunu” olarak adlandırılan teklifin ayrıntılarını açıkladı.
Teklif kapsamında yedi farklı kanunda değişiklik yapılması öngörülürken, çocukların karıştığı ağır şiddet olayları, suç işleme yaşının düşmesi ve çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasının mevcut sistemin yeniden ele alınmasını zorunlu hale getirdiği belirtildi.
Hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılacak
Düzenlemeyle Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 31’inci maddesinde değişiklik yapılması planlanıyor. Buna göre çocuklar bakımından bazı ağır suçlarda uygulanacak cezalara ilişkin sınırların artırılması öngörülüyor.
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar için; suçun niteliği, kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun işleniş biçimi, güdülen amaç ve önceki mahkumiyetler dikkate alınarak hakim tarafından ceza indirimi uygulanmayabilmesi düzenleniyor.
Bu kapsamda belirli şartların oluşması halinde 15-18 yaş grubundaki çocuklar için müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilebilmesinin önü açılıyor.
12-15 yaş grubundaki çocuklar için de kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarında, belirli koşullar altında hakim takdir yetkisiyle daha farklı ceza uygulanabilmesine yönelik düzenleme getiriliyor.
Tekerrür yaşı 18’den 15’e indirilecek
Teklifte yer alan düzenlemelerden biri de tekerrür hükümlerine ilişkin oldu. Buna göre suçta tekrar hükümlerinin uygulanmasında yaş sınırının 18’den 15’e düşürülmesi planlanıyor.
Düzenlemenin, özellikle suç örgütleri tarafından 15-18 yaş grubundaki çocukların kullanılmasının önüne geçilmesi ve caydırıcılığın artırılması amacıyla hazırlandığı ifade edildi.
Ebeveynlere yönelik cezalar artırılacak
Çocuğun gelişiminde ailenin sorumluluğu dikkate alınarak, aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezaların artırılması öngörülüyor.
Çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçunu işlemesi halinde, ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar artırılabilmesine yönelik düzenleme yapılması planlanıyor.
Çocukların infaz sisteminde değişiklik
Teklif kapsamında çocuk hükümlülerin ceza infaz sistemine ilişkin de yeni düzenlemeler getiriliyor.
Buna göre çocukların hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine, öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlaması ve iyi hal değerlendirmesi sonucunda eğitim evlerine ayrılabilmesi öngörülüyor.
İyi hal değerlendirmelerinde ise daha kapsamlı heyet raporu alınması şartı getiriliyor.
Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarında, çocukların 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği sürenin iki gün olarak hesaplanmasına yönelik mevcut uygulamanın kaldırılması düzenleniyor.
Silah ve kesici aletlere ilişkin yeni hükümler
Teklifte silah ve kesici aletlerle ilgili de yeni düzenlemeler bulunuyor.
Ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor.
Ayrıca 6136 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan kesici, delici ve yaralayıcı nitelikteki bazı aletlerin çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması yasaklanıyor. Bu kapsamda idari yaptırımlar uygulanması planlanıyor.
“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi değiştirilecek
Teklifte çocuk adalet sistemine ilişkin kavramsal değişiklik de yer alıyor. Mevzuatta kullanılan “suça sürüklenen çocuk” ifadesinin yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesinin kullanılması öngörülüyor.
Yeni yaklaşım kapsamında çocukların korunması, rehabilitasyonu ve yeniden topluma kazandırılmasına yönelik daha kapsamlı tedbirler getiriliyor.
Cezai sorumluluğu bulunmayan çocuklar için barınma, eğitim, sağlık, danışmanlık ve bakım tedbirlerinin yanı sıra sosyal hizmetler, dijital risklerden korunma, çevre bilinci, kitap ve kütüphane alışkanlığı, tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıklardan korunmaya yönelik yeni tedbirler uygulanması planlanıyor.
Sağlık ve adli süreçlerde yeni mekanizma
Akıl sağlığı veya bağımlılık nedeniyle kendisi ya da çevresi açısından ciddi risk oluşturan çocuklar için hastane ve adliye arasında hızlı karar alınmasını sağlayacak yeni bir mekanizma oluşturulması öngörülüyor.
Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın bilgilendirilmesi de düzenleme kapsamında yer alıyor.
Sosyal inceleme raporu zorunlu hale getirilecek
Teklifte, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan iddianame hazırlanmasının, iddianamenin iadesi sebepleri arasına eklenmesi planlanıyor.
Düzenlemenin yasalaşması halinde çocuk adalet sisteminde ceza, koruma, rehabilitasyon ve sosyal destek mekanizmalarında kapsamlı değişiklikler yapılması hedefleniyor.
