Suriye Demokratik Güçleri (QSD) ile Suriye Geçici Hükümeti arasında 30 Ocak’ta varılan anlaşma kapsamında sahada görüşme trafiği başladı. Şam'a bağlı bir heyet, anlaşma kapsamında 1 Şubat'ta Kobanê’de İç Güvenlik Güçleri ile bir görüşme gerçekleştirdi.
Muhammed Abdulgani'nin yetkili olduğu Şam heyeti, İç Güvenlik Güçleri Komutanı Arîn Kobanê ve İç Güvenlik Güçleri üyesi Emin Ebdilkadir Salih tarafından karşılandı. Askeri ve güvenlik konularının ele alındığı görüşme 1 saat sürdü.
Kuşatmanın devam ettiği Kobanê’de bulunan gazeteci Özgür Avzem, görüşmelerin detaylarını ve kentteki son durumu Mezopotamya Ajansı’na (MA) değerlendirdi.
Görüşme günü kentte nasıl bir atmosfer vardı? Şam, nasıl bir heyetle kente geldi?
Şam'a bağlı heyetin 2 Şubat’ta Kobanê’ye yüzlerce araçla gelerek, konvoy şeklinde gövde gösterisi yapma planı vardı. Bu talep Özerk Yönetim ve İç Güvenlik Güçleri Komutanlığı’na da sunulmuştu. Fakat Kobanê kentinin bir direniş kenti olduğu, şehit merasimlerin gerçekleştirildiği, böylesi bir durumun halk tarafından büyük tepkiyle karşılanacağı ve kontrol altına alınmasının güç olduğu, aynı zamanda provokasyona açık bir zemin oluşturacağı öngörüldü. Bu nedenlerle bu talep kabul edilmedi. Dolayısıyla heyet 10 kişiden oluştu ve 3 araçla geldi.
Bir saatlik görüşmede ne gibi kararlar alındı?
Görüşmede Kobanê’nin köyleri, beldeleri ve kırsal alanları ele alındı. Kimi yerlerde ortak güvenlik hattının oluşması kararı çıktı. Özellikle Kobanê’nin Şêxler ve Çelebî ilçeleri ile Sirrîn beldesi üzerinde ortak güvenlik hattının oluşturulması yönünde komiteler kuruldu. Aynı gün Şêxler ilçesinde hem Özerk Yönetime bağlı İç Asayiş Güçleri hem de Şam’a bağlı güçlerin içinde olduğu ortak güvenlik noktası kuruldu. Özellikle Şêxler merkezi ve köylerinde kontrol tamamen müşterek olacak. Şêxler merkezi, Arap halkının yoğun yaşadığı bir ilçe. Çevre köylerinde ise Kürtler ağırlıkta yaşıyor.
Çelebî ilçesi ve Sirrîn beldesinde benzer bir adım atıldı mı?
Çelebî ilçe merkezinde ortak güvenlik hattı oluşacak. Çelebî ilçesine bağlı 85 köy var. 1 köy Arap köyü, diğer köyler ise Kürt köyleri. Şam ve Özerk Yönetim'e bağlı iç güvenlik güçleri burada da önümüzdeki günlerde sınır hatlarını belirleyecek. Kürt köylerinde ağırlıkta Özerk Yönetim'e bağlı iç güvenlik güçleri konuşlanacak.
Çelebî’deki uygulamanın aynısı Sirrîn beldesi için de geçerli. Merkezi Arap yoğunluklu, ancak çevresinde ağırlıkta Kürtler yaşıyor. Burada ortak güvenlik noktası kurulacak. Aynı zamanda Qerekozax'tan M4 yoluna kadar, yani Sirrîn kavşağına kadar, oradan Çelebî'ye kadar uzanan hatta Özerk Yönetime bağlı İç Güvenlik Güçleri olacak.
Ortak güvenlik noktları dışında Şam’a bağlı güçlerin Kobanê’ye girmesi söz konusu mu?
Geçici Şam Hükümeti’nin Kobanê’ye girmeyeceğine yönelik tutum net. Bu konu hem genel anlaşmada konuşulmuş, hem de heyetin Kobanê’ye gelip görüşme yaptığı günde dile getirilmiş. Kobanê’nin sınır hatlarında belki birkaç gün gelip kalabilirler ama genellikle Özerk Yönetim'e bağlı İç Güvenlik Güçleri sınır hatlarında olacak.
Özerk Yönetim'e bağlı iç güvenlikte yer alan kadın savaşçılar da ortak güvenlik noktasında yer alacak mı?
Bu konu da görüşmede ele alındı. Oluşturulacak ortak güvenlik noktasında Özerk Yönetim'e bağlı kadın asayiş güçleri de yer alacak. Kobanê kent merkezi ve köylerinde daha önceden de kadın asayiş güçleri konuşlanmıştı. Buradaki kadın asayişi örgütlü ve disiplinli bir şekilde günlük olarak hem devriye atıyor hem de kenti savunuyor.
Ortak güvenlik güçlerinde nasıl bir denge gözetilecek?
Özerk Yönetim'e bağlı İç Güvenlik Güçleri'nin sayısal olarak Şam’a bağlı güçlere oranla 2 ya da 3 daha fazla olacağı belirtildi. Yani Şam güçleri 5 kişiyse Özerk Yönetim'e bağlı asayiş güçleri 7 olacak. Dolayısıyla bu bahsettiğim bölgelerde sayısal üstünlük Özerk Yönetim'e bağlı asayişte olacak. Bu da görüşme esnasında tartışılan konulardan bir tanesi.
Gelişmeler ışığında oluşabilecek toplumsal sorunlara dair bir tartışma yürütüldü mü?
Toplumsal sorunların çözümünde nasıl bir yol izleneceği üzerine de tartışma yürütüldü. Bir "Kanaat Önderi Komitesi" oluşturulacak. Şam’a bağlı 5 üye, Özerk Yönetim'e bağlı 5 üye, toplamda 10 kişilik bir "Kanaat Önderi Komitesi" oluşacak. Özellikle Kürt-Arap hassasiyetinin ve çıkacak sorunların çözümünde bu heyet etkili rol oynayacak.
Son saldırılar sonrası Kobanê kent merkezine yoğun bir göç yaşandı. Bu konu konuşuldu mu?
Görüşmelerde ele alınan konulardan bir tanesi de Fırat ile Cezîre kantonlarının yolunun açılması. Yani Kobanê ve Hasekê yolunun açılıp, göç eden halkın güvenli bir şekilde geçişinin sağlanması. Binlerce kişi saldırılardan kaynaklı evlerinden göç ederek, yönünü Kobanê’ye verdi. Bu konu üzerinde de tartışmaların sürdüğü ve önümüzdeki günlerde netliğe kavuşacağı belirtildi.
Kobanê’de kuşatma ne durumda? Bu konu görüşmelerde gündeme geldi mi?
15 günden fazladır elektrik, su ve internet kesik. Bu konular da tartışıldı. Bu konu ile ilgili önümüzdeki günlerde Şam’a bağlı bir heyetin, Özerk Yönetim'e bağlı bir kurumla görüşme yapması bekleniyor. Bu görüşmede elektrik, su ve internet sorununun çözülmesi bekleniyor.
Görüşmeler sürecek mi? Taraflar süreci nasıl takip edecek?
Görüşmelerin devamlılığı ve sürekliliği konusunda anlaşıldı. Her iki taraf da sahadaki gelişmeleri izleyecek, anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek ve engelleri ortadan kaldıracak komiteler kurulacak. Oluşturulacak komiteler yoluyla görüşmeler devam edecek. Hasekê ve Qamişlo’da da aynı şekilde görüşmeler sürecek.
Genel olarak 30 Ocak anlaşmasıyla birlikte Kürtlerin Suriye’deki varlığı ve devlet içerisinde yer alacak pozisyonu doğal olarak demokratik katılımı esas alan temelde olacak. Demokratik olmayan, demokrasiye kapalı olan zihniyete karşı da mücadele verilecek. Özerk Yönetim ve QSD, başından bu yana tüm toplumun haklarını savunan, demokratik değerleri temsil eden çizgisiyle temel aktör olarak mücadelesini sürdürüyor. Şimdi de Kürtlerin üzerinden o kadar kolay hesap yapılamayacağı bir süreci yaşıyoruz. Kürtlerin önemli siyasal, askeri ve toplumsal bir faktör olarak görülmesi gerektiği bir süreci yaşıyoruz.
Kobanê sembol bir kent. 2014-2015 yılında DAİŞ'e karşı mücadelede hafızalara kazındı. Direnişin kentinde var olan atmosferi özetlersen eğer neler söylersin?
Geçmişte DAİŞ’e karşı amansız mücadele vermiş, bununla beraber büyük bedeller vermiş bir sembol kent. Halkıyla ve savaşçısıyla tüm herkese moral olan bir alan. Her zaman savaşların merkezi konumunda olup, görkemli direnişleriyle başarılar ve zaferler elde etmiş. Böyle bir savaş sürecinde de en çok zarar gören, en çok üzerinde plan yapılan bir alandı Kobanê. Diğer alanlardan koparıldı, izole edildi ve dış dünyayla bağlantısı koparılmak istendi. Özellikle elektriği ve internet kesilerek tecride alındı. Kobanê’ye kapsamlı bir saldırı planı vardı. Fakat hem savaşçılar hem de halk bir oldu; bir kez daha direnişin sembol kenti olan Kobanê’nin yenilmez ruhunu tüm herkese gösterdi.
Kentteki kuşatma sürüyor mu? Son durum nedir?
18 Ocak’ta başlayan saldırılarda Kobanê’ye bağlı köylerde günlerce şiddetli çatışmalar yaşandı. Saldırılara karşı büyük bir direniş sürdü. Saldırılarla birlikte Kobanê kenti 15 günden fazladır ağır bir abluka içerisinde. Kentte yaşayan 600 bin insanın yaşamı tehlike altında. Özellikle ilaçlara ulaşılamıyor. Kronik hastalar dışarı çıkıp tedavilerini sürdüremiyor. Elektrik kesilmiş durumda. Yakıt ve gıda maddeleri temin edilemiyor. Kobanê’de bir yandan kuşatma devam ederken, diğer yandan da direniş sürüyor.
MA / Diren Yurtsever
