üneydoğu Gazeteciler Cemiyeti tarafından Almanya’nın Köln kentinde düzenlenen 'Barış Süreçlerinde Basının Hafızası: Avrupa’dan Bakış' panelinde konuşan Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Kürt meselesinin çözümüne dair sürece ilişkin açıklamalarda bulundu.
Kürt basınının tarihsel olarak yalnızca haber aktaran bir alan olmadığını, aynı zamanda mücadele ve direnişin önemli bir parçası olduğunu belirten Temel, konuşmasına yaşamını yitiren gazetecileri anarak başladı. Temel, "Kürt basını, diğer basınlardan farklı olarak her zaman bir mücadele ve direniş alanı olmuştur. Bu nedenle öncelikle Apê Musa’dan başlayarak bugüne kadar yaşamını yitiren bütün basın şehitlerini saygıyla anmak istiyorum" dedi.
'KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜ ARTIK ENGELLENEMEZ'
İlke TV'de yer alan habere göre sürecin hangi koşullarda başladığının ve tarihsel arka planının birlikte ele alınması gerektiğini belirten Temel, "Bugün içinde bulunduğumuz barış ve diyalog sürecini değerlendirirken öncelikle bu sürecin neden başladığını ve hangi koşulların ortaya çıkardığını ele almak gerekiyor. 27 Şubat tarihinin üzerinden 2 yıl geçti. Kürt sorunu dört devlet arasında bölünmüş bir sorun olarak bugüne kadar varlığını sürdürdü. Ancak artık şiddet ve çatışma zemininden bağımsız, demokratik ve siyasi bir çözümün geliştirilmesi zorunlu hale geldi. Çünkü Ortadoğu’da Kürdistan’ın dört parçaya bölünmesiyle ortaya çıkan tarihsel koşullara rağmen, Kürtleri yok etmeye yönelik politikalar ve savaşlar bugüne kadar sonuç alamadı. Türkiye’nin Kürt siyasetine yaklaşımı ve Kürtleri eritmeye dayalı stratejisi ise Kürt sorununu çözmek bir yana, sorunun bütün ülkeye yayılan ve artık kontrol edilmesi güçleşen bir meseleye dönüşmesine neden oldu. Öte yandan Ortadoğu’da yaşanan gelişmeler, İsrail-İran gerilimi ve bölgedeki yeni güç dengeleri de yeni bir dönemin koşullarını ortaya çıkardı. Bütün bunlar, Kürt sorununun artık ertelenemeyeceğini ve yeni bir çözüm arayışının zorunlu hale geldiğini gösteriyor" diye konuştu.
'KÜRT MESELESİ YALNIZCA TÜRKİYE'NİN İÇ MESELESİ DEĞİL'
Kürt kimliğinin Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren inkâr edildiğini belirten Temel, benzer politikaların Irak, Suriye ve İran’da da uygulandığını söyledi. Kürtlerin kimlik ve hak mücadelelerinin Türkiye’nin geleneksel devlet yaklaşımını da etkilediğini kaydeden Temel, sürecin bölgesel gelişmelerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini ifade etti. Temel, “Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana Kürt kimliği ve varlığı inkâr edildi. Irak, Suriye ve İran’da da Kürtler benzer inkâr ve baskı politikalarıyla karşı karşıya kaldı. Ancak Kürtlerin bu ülkelerde kimlik ve hak taleplerini yükseltmesi, Türkiye’nin geleneksel devlet yaklaşımını da etkiledi. Türkiye, Kürtlerin kimliğini ve varlığını kabul etmekte direnirken, diğer parçalardaki gelişmelere de bu inkârcı yaklaşım üzerinden karşılık verdi. Dolayısıyla bugün yaşanan süreci yalnızca Türkiye’nin kendi iç meselesi olarak değil, Ortadoğu’daki yeni siyasal koşullar, Kürtlerin bu ülkelerdeki konumu ve bölgesel dengeler üzerinden birlikte değerlendirmek gerekiyor" dedi.
'SÜRECİ SADECE SİLAHLARIN BIRAKILMASINA İNDİRGEYEN BİR YAKLAŞIM DOĞRU DEĞİL'
Temel, "50 yıllık bir savaşın geldiği noktada artık bu savaşı durdurmak ve barışı sağlamak gerekiyor. Ancak burada mesele yalnızca silah bırakma meselesi değildir. Süreci sadece silahların bırakılmasına indirgeyen bir yaklaşım doğru değildir. Bu, bilinçli olarak yürütülen bir tartışmadır ve meselenin özü bundan ibaret değildir. İmralı’da Sayın Abdullah Öcalan, bu süreci başlatırken son derece açık bir tartışma ortaya koydu. Kürt meselesinin çözümüne ilişkin bir perspektif geliştirdi. Bu perspektif, Kürt kimliğinin tanınması, Kürtlerin haklarının iade edilmesi ve bu temelde demokratik bir çözümün gerçekleştirilmesi üzerine kuruludur. Dolayısıyla ortaya konulan tutum, yalnızca çatışmayı sona erdirmeyi değil, Kürt meselesinin tarihsel ve siyasal nedenlerini ortadan kaldırmayı hedefleyen bir çözüm yaklaşımıdır" diye konuştu.
Sürecin gelişimini dört aşamada ele alan Tayip Temel, ilk aşamanın silahların susması ve çatışmaların durması olduğunu belirtti. İkinci aşamanın diyalog ve müzakere zemininin oluşturulması, üçüncü aşamanın hukuki ve siyasal zeminin kurulması, dördüncü aşamanın ise toplumsal ve hukuki mücadelenin önünün açılması olduğunu ifade etti.
'DİYALOG SÜRECİNDE MESUD BARZANİ, MAZLUM ABDİ VE BAFIL TALABANİ GİBİ ÖNEMLİ AKTÖRLER DE YER ALDI'
Diyalog sürecinin yalnızca Türkiye’deki aktörlerle sınırlı kalmadığını belirten Temel, “Bu diyalog sürecinde Mesud Barzani, Mazlum Abdi ve Bafil Talabani gibi önemli aktörler de yer aldı. Süreç ilk başladığında Abdullah Öcalan, Barzani, Talabani ve Mazlum Abdi’ye mektup gönderdi, görüşlerini aldı. Kurumlara da mektuplar gönderdi. Onların görüşlerini, düşüncelerini ve rızalarını gözeterek süreci geliştirdi" dedi.
'İLK DEFA KÜRTLER HUKUKİ BİR ZEMİNDE KABUL GÖRDÜ'
Sürecin üçüncü aşamasının hukuki ve siyasal zeminin oluşturulması olduğunu belirten Temel, “Üçüncü aşama hukuki ve siyasal zeminin oluşturulması. Bu aşama oldukça önemli. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk defa Kürtler hukuki bir zeminde kabul gördü. Meclis’te bir komisyon kuruldu. Bu, tarihsel açıdan önemli bir gelişmedir. Kürt meselesinin Meclis çatısı altında ele alınması ve hukuki bir zeminde tartışılması önemli bir eşiktir. Eksikliklerine rağmen bu süreçte bir kanun da çıkarıldı" diye konuştu.
'BUGÜN DÖRDÜNCÜ AŞAMADAYIZ, SÜREÇ TAMAMLANMIŞ DEĞİL'
Sürecin dördüncü aşamasının, Kürtlerin toplumsal ve hukuki alanda mücadele edebilmesinin önündeki engellerin kaldırılması olduğunu belirten Temel, "Dördüncü aşama ise toplumsal ve hukuki mücadelenin önünün açılmasıdır. Bu aşamada ise toplumun, yıllarca kriminalize edilen, direnişi ve mücadelesi nedeniyle hukuki zeminin dışına itilen Kürtlerin yeniden hukuki zeminlerde mücadele edebilmesinin koşullarının oluşturulması gerekiyor. Bugün esas olarak bu aşamadayız. Ancak bu süreç henüz tamamlanmış değil. Kürtlerin kimlik, hak ve özgürlüklerinin hukuki güvenceye kavuşturulması ve demokratik siyasetin önündeki engellerin kaldırılması gerekiyor" dedi.
'MGK KARARLARININ HIZLANMASINI BEKLİYORUZ'
"Bugünkü durumda İmralı ile Kürt hareketi arasında, sürecin hukuki zeminde nasıl ilerleyeceğine ilişkin tartışmalar devam ediyor" diyen Temel, şöyle devam etti:
"Dördüncü aşamanın tamamlanabilmesi için öncelikle bu sorunların giderilmesi ve hukuki zeminin güçlendirilmesi gerekiyor. Son dönemde süreçte bazı tıkanıklıklar yaşandı. Ancak yakın zamanda gerçekleştirilen görüşmelerin olumlu geçtiğini söyleyebiliriz. MGK kararlarının da bu anlamda hızlanmasını bekliyoruz. Ancak, Hewlêr ile Süleymaniye arasındaki sorunlar ve yaşanan gerilimler bu süreci yavaşlatabilir. Ancak bütün bu sorunlara rağmen artık hiç kimse bu süreci bozamaz ya da bu süreçten vazgeçecek bir konumda değildir. Son dönemde yapılan görüşmeler olumludur. Bu nedenle mevcut tıkanıklıkların aşılması ve sürecin hukuki zeminde ilerletilmesi konusunda umudumuz vardır."
'ENTEGRASYON, TESLİMİYET ANLAMINA GELMİYOR'
Tayip Temel, entegrasyon tartışmalarına değinerek bu kavramın Kürtlerin kimliklerinden, değerlerinden ve haklarından vazgeçmesi şeklinde yorumlanmasının doğru olmadığını söyledi. Temel, "Bu süreci teslimiyet olarak görmek ya da Kürtlerin kendi kimliklerinden, değerlerinden ve haklarından vazgeçmesi şeklinde değerlendirmek doğru değildir. Entegrasyonun ne anlama geldiği hem Kürtler hem de devlet açısından doğru anlaşılmalıdır. Çünkü bir değişim yaşanmadan entegrasyonun gerçekleşmesi mümkün değildir. Kürtlerin siyaset yapma tarzında, devletin ise inkârcı yaklaşımında değişim yaşanması gerekiyor. Burada söz konusu olan, Kürtlerin bugüne kadar yürüttüğü mücadeleden vazgeçmesi değildir. Aksine, mücadelenin yeni koşullara göre yeniden şekillenmesidir. Bu, yeni bir mücadele dönemidir. Mücadelenin siyasal, demokratik ve toplumsal yöntemlerle yürütüleceği yeni bir aşamadır. Dolayısıyla entegrasyon, kimlikten vazgeçmek ya da teslim olmak değil; Kürtlerin kendi kimlikleri ve haklarıyla demokratik siyaset alanında var olabilmesinin önünü açan bir dönüşüm olarak ele alınmalıdır" ifadelerini kullandı.
