Ankara'da dün başlayan 36. NATO Zirvesi, bugün gerçekleştirilecek liderler oturumlarıyla en kritik aşamasına giriyor. NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, ittifakın geleceğini şekillendirecek güvenlik politikaları ve küresel gelişmeler üzerine kapsamlı değerlendirmelerde bulunacak.
Zirve öncesinde ABD Başkanı Donald Trump'ın yaptığı açıklamalar ise toplantının gündemini daha da hareketlendirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşme sırasında basına konuşan Trump, Grönland konusunu yeniden gündeme taşırken, İran'a yönelik operasyonlar sırasında bazı Avrupalı müttefiklerden beklediği desteği göremediğini ifade etti. Trump ayrıca, Avrupa'daki Amerikan askerlerinin geleceğine ilişkin daha önce dile getirdiği değerlendirmeleri yineleyerek bu konudaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Gündemde dört kritik başlık var
Zirvenin resmi oturumlarında liderlerin dört temel konu üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.
İlk sırada savunma harcamaları yer alıyor. NATO'nun daha önce aldığı karar doğrultusunda üye ülkelerin savunma bütçelerini gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ine çıkarmaya yönelik taahhütlerinin uygulanması değerlendirilecek. Son dönemde birçok üye ülkenin savunma bütçelerini önemli ölçüde artırdığı belirtilirken, Türkiye'nin de savunma harcamalarının milli gelire oranını yükselten ülkeler arasında yer aldığı ifade ediliyor.
İkinci gündem maddesi ise savunma sanayii yatırımları olacak. Üye ülkelerin üretim kapasitesinin artırılması, ortak savunma projeleri, teknoloji geliştirme çalışmaları ve tedarik süreçlerinin hızlandırılması konularında yeni adımların ele alınması bekleniyor. NATO'nun, ekonomik gücünü daha etkin askeri kapasiteye dönüştürmeyi hedeflediği belirtiliyor.
Üçüncü başlık ise son dönemde sıkça dile getirilen "NATO 3.0" yaklaşımı olacak. Bu kapsamda Avrupa ülkelerinin ittifak içinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi, ABD'nin ise nükleer caydırıcılık başta olmak üzere stratejik rolünü sürdürmesi öngörülüyor. Yeni güvenlik anlayışıyla Avrupa'nın savunma alanındaki yükünün artırılması hedefleniyor.
Liderlerin ele alacağı son ana konu ise Ukrayna'ya verilecek destek olacak. Zirvede, Ukrayna'ya askeri ve siyasi desteğin devam edeceği mesajının verilmesi, ayrıca savaş sırasında edinilen tecrübelerin NATO'nun savunma stratejilerine yansıtılması planlanıyor. Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda ise kısa vadede mevcut politikada herhangi bir değişiklik beklenmiyor.
Zirve bildirisinde ortak savunma vurgusu
Zirvenin sonunda yayımlanacak sonuç bildirisinin kısa ve öz bir metin olması bekleniyor. Bildiride NATO'nun ortak savunma ilkesini düzenleyen Washington Antlaşması'nın 5. maddesine bağlılık vurgulanacak. Ayrıca savunma harcamalarının artırılması, Avrupa'nın ittifak içindeki sorumluluğunun güçlendirilmesi ve NATO'nun yeni güvenlik vizyonuna ilişkin mesajlara yer verilmesi öngörülüyor.
Taslak metinde Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından uzun vadeli tehdit oluşturmaya devam ettiği değerlendirmesinin yer alması beklenirken, terörizmin NATO için süregelen önemli güvenlik risklerinden biri olduğunun da yeniden vurgulanacağı belirtiliyor.
Bildiride ayrıca İran'ın nükleer silah edinmemesi gerektiği yönündeki ortak yaklaşımın yinelenmesi ve Hürmüz Boğazı'nda uluslararası seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterilmesi çağrısının yer alması bekleniyor. Ukrayna'ya 2026 ve 2027 yıllarını kapsayan yaklaşık 70 milyar avroluk askeri destek taahhüdünün de sonuç bildirisine yansıtılması öngörülüyor.
Liderlerin gün boyunca gerçekleştireceği temaslar ve yapılacak ikili görüşmelerin ardından zirvenin uluslararası güvenlik politikalarına yön verecek önemli kararlarla tamamlanması bekleniyor.
