İnsan Hakları Derneği (İHD) Hakkari Şubesi, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında yaptığı açıklamada, insan hakları prensiplerinin temelinde insan onurunun bulunduğunu vurgulayarak, engellilerin günlük yaşamda maruz kaldıkları yapısal engellere dikkat çekti.
Açıklamada, ayrımcılık, erişilebilirlik eksikliği ve toplumsal düzenin engelli bireyleri görünmez kılacak şekilde tasarlanmış olmasının engellilerin sağlık, eğitim, barınma, ulaşım ve çalışma gibi temel haklara erişimini engellediği belirtildi. Engellilerin birey olarak toplumda yer almasına rağmen, kolektif çözümler üretme konusunda eksikliklerin sürdüğü ifade edildi.
İHD, engellilerin en sık karşılaştığı hak ihlallerinden birinin çalışma yaşamındaki ayrımcılık olduğuna dikkat çekerek, işe alım süreçlerinden çalışma koşullarına kadar birçok alanda yapısal sorunların varlığını hatırlattı. Bu sorunların çözümünün, fırsat eşitliğini güvence altına alacak politikaların hayata geçirilmesine bağlı olduğu kaydedildi.
Afetlerde Engelli Hakları Gözetilmiyor
Dernek ayrıca deprem ve sel gibi afet dönemlerinde engelli haklarının daha fazla ihlal edildiğini belirtti. 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından deprem bölgesinde yaşayan engellilerin hâlâ çok zor koşullarda yaşam mücadelesi verdiğine dikkat çekildi. Sorunların sadece barınma ve kamusal alan kullanımıyla sınırlı olmadığı, afet yönetimi süreçlerinde engelli haklarına dayalı politikaların geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.
Engelli bireylerin toplumsal yaşama katılımının önündeki en büyük engelin yaşam alanlarının erişilebilir olmaması olduğu vurgulanarak, “Engelli değiller, engelleniyorlar” sözleri hatırlatıldı.
Kırılgan Gruplar Daha Fazla Ayrımcılığa Maruz Kalıyor
Açıklamada, engelli hakları ihlallerinin kadınlar, çocuklar, yaşlılar, mülteciler ve LGBTIQ+ bireyler açısından daha ağır sonuçlar doğurduğu belirtildi. Bu nedenle düzenlemelerde kırılgan gruplara yönelik özel önlemlerin alınması gerektiği ifade edildi.
Silahlı Çatışmalar Engelliliği Arttırıyor
Savaşlar, silahlı çatışmalar, kara mayınları ve sahipsiz bombaların engelliliğe yol açan önemli sebeplerden biri olduğuna dikkat çeken İHD, özellikle çocukların bu patlamalardan etkilendiğini belirtti.
Dernek, 1 Ekim 2024’te başlayan Kürt Meselesi çözüm sürecinde engelli haklarının önemli bir başlık olarak ele alınması gerektiğini dile getirerek, engelli bireylerin süreçlere etkin katılımını sağlayacak adımların atılmasını istedi.
“İnsan Onuru Doğuştandır”
2008 yılında yürürlüğe giren BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’ye rağmen, engelli hakları konusunda atılması gereken birçok adım bulunduğu ifade edildi. Toplumsal yaşamın engelliler dikkate alınarak düzenlenmesinin hem bireysel hem toplumsal fayda sağlayacağı vurgulandı.
İHD Hakkari Şubesi, “İnsan onuru doğuştan gelen bir kavramdır ve kişinin herhangi bir özelliği onu bu onurdan mahrum bırakmaz. İHD olarak engellilerin eşit yurttaş olmasına yönelik mücadelemizi sürdürüyoruz ve sürdüreceğiz” ifadelerine yer verdi.
