Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nde gözler Meclis’te kabul edilen çerçeve yasanın yürürlüğe girmesini sağlayacak olan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararında. Kasım ayının son haftasında toplanması beklenen MGK’den çıkacak karar, sürecin hızlanıp hızlanmaması noktasında kritik bir viraj olarak görülüyor.
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, süreçte merak edilen başlıklara dair Mezopotamya Ajansı'nın (MA) sorularını yanıtladı.
'ÇERÇEVE YASANIN HAYAT BULMASI LAZIM'
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin geldiği aşamaya dair farklı değerlendirmeler söz konusu; donduğu ya da tıkandığı söyleniyor. Süreç ne aşamada?
Toplum süreci çok merak ediyor, çünkü hem hareket (Hareket Yönetimi) hem DEM Parti hem de devlet tarafından kimi açıklamalar yapıldı; "donma", "durma", "tıkanma" veya “çok yavaş ilerliyor” nitelendirmelerinde bulunuldu. İşin özü şuydu; hakikaten böyle bir duraksama hali vardı. Fakat hareket ve devlet arasında devam eden görüşmelerden sonra bir yol kat edildiğine dair çeşitli açıklamalar ortaya çıktı. Biz bunun gerçek olmasını istiyoruz. Böyle umut ediyoruz. Bu istişare, müzakere sürecinin somut bir yere evrilmesini istiyoruz.
Şimdi süreç tam olarak hangi aşamada derseniz, bu sorunun cevabı çok net. Abdullah Öcalan, hareket çeşitli adımlar attı. Bu adımlara herkes vakıf. Hareket en son 8 Ekim'de çok önemli bir açıklama yaptı, Türkiye'deki bütün iç güçlerini çektiğini, hatta Türkiye'nin sınırına yakın olan bölgelerde, sınırın öte yanındaki birçok gücünü çektiğini açıkladı. Bunlar çok önemli gelişmeler. Bunlar çok tarihi gelişmeler. Burada parlamentodan doğru, devlet ve iktidardan doğru ne oldu sorusu önem kazanıyor.
Devlet ve iktidar bu konuda ne adım attı? Meclis'te kurulan komisyon, o komisyondan çıkan rapor, akabinde işte çerçeve yasa... Peki şimdi hangi aşamadayız? Çerçeve yasa çıktı ama uygulanmıyor. Şu an böyle bir aşamadayız. Çerçeve yasanın hayat bulması lazım ki biz artık yeni bir aşamanın başladığını net ifade edebilelim. Şu an bir geçiş evresi gibi tanımlayabiliriz. Yani birinci aşamadan ikinci aşamaya bir geçiş evresindeyiz. Ama bu geçiş evresinin, yani ikinci aşamadaki geçiş evresinin tamamlanabilmesi için yapılması gereken çerçeve yasanın hayat bulması. Bu da MGK kararına bağlandı.
'MGK'NİN ACİLEN KARAR ALMASI LAZIM'
Önümüzdeki haftalarda yapılacak MGK toplantında nasıl bir karar bekliyorsunuz?
MGK’nin rutin toplantıları var. Önümüzdeki toplantıyı 27 Kasım'da bekliyorduk. 26 Kasım'a çekilmiş gibi haberler çıktı. 26 Kasım'da gerçekleşecek. Kendilerinin tabiriyle "teyit" ve "tespit"in artık netleşmiş olması ve çerçeve yasanın uygulanması ile ilgili kararını resmi olarak alınması gerekiyor. Her bir bekleyiş ve erteleme süreci uzatıyor. Sürecin uzamasını istemiyoruz. Süreç ne kadar hızlı ilerlerse o kadar iyidir. MGK’nin acilen bu kararı alması gerekiyor. Bu yasanın ayrıca bir ömrü var, 6 aylık bir ömrü var. MGK kararı alındıktan sonra çerçeve yasa uygulanma ömrü 6 ay. Bu 6 aylık zaman dilimi gözümüzü açıp kapayana kadar hızla geçer.
'MGK KARARI SONRASI DÖNÜŞ HAZIRLIKLARI YAPILIYOR'
MGK sonrası hangi gelişmelerin yaşanması bekleniyor? Geri dönüşler söz konusu, buna dair nasıl bir hazırlık var?
Devletin, örgütün, hareketin hazırlıkları olduğunu biliyoruz bu konuda. Silahını yakanlar da vardı hatırlayacaksınız; 30 kişilik bir barış ekibi. Bir kesim Türkiye'ye gelecek, bunun hazırlıkları yapılıyor. Aynı şekilde Avrupa'dan belli bir grubun dönüş hazırlıkları yapılıyor. Cezaevlerinde 4 bine yakın siyasi mahpus var. Bu insanların başvuruları zaten en kısa zamanda avukatları aracılığıyla yapılır. Ailelerin bu konuda beklentileri var. Fakat bütün bu hazırlıkların tam somut karşılık bulabilmesi ve "evet birinci aşama tamamlanmıştır, ikinci aşamaya geçtik artık" denebilmesi için MGK’nin karar alması gerekiyor. Bu geri dönüşlerin somutlaşması gerekiyor. Planlanmış olan faaliyetlerin yaşam bulması gerekiyor.
Bunun ayrıca siyasi ve hukuki bir anlamı olacaktır. Nedir bu siyasi ve hukuki anlam? Bugüne kadar Kürt sorunu yüzyılı aşkın bir süredir bu topraklarda bir çatışma ve çözüm sürecine tanıklık etti. Çok önemli barış süreci denemeleri de oldu ama ne yazık ki bu denemeler negatif sonuçlandı. Fakat Barış ve Demokratik Toplum Süreci artık denemenin ötesinde bir süreç. Bu ne demek? Bu umutların daha büyük olması demek. Bu sürecin ilerletilmesi konusunda somut adımların daha güçlü atılmasının koşulları oluştu demek. Ama bütün adımlar atıldı ve "bu süreç bitti, çözüldü" diyebileceğimiz bir evrede değiliz. Dolayısıyla çok hassas ve ince bir çizgideyiz. Bu hassas ve ince çizginin daha güçlenmiş bir çizgiye dönüşmesi için çerçeve yasanın hayat bulması gerekiyor. Dolayısıyla dediğim gibi bu yasa hayat buldukça dönüşler olacak.
'DEMOKRATİKLEŞME YASALARINI ARTIK KONUŞMAYA BAŞLAMAK İSTİYORUZ'
Dönüşler olduktan sonra süreç tamamlanacak mı, süreç kapsamında başka adımlara da ihtiyaç var mı?
Bu çok temel bir mesele. Biz bu süreci sürekli şöyle tanımladık: Barış ve demokratikleşme süreci. Şimdi barışı demokrasiden ayıramıyoruz, demokrasiyi barıştan ayıramıyoruz. Dolayısıyla çerçeve yasa hayata geçtikten sonra yapılması gereken özellikle Meclis’te oluşan komisyonun raporunun yedinci maddesinin hayata geçmesi gerekiyor. Demokratikleşme yasalarını artık konuşmaya başlamak istiyoruz. Bu evreye geçtiğimizde zaman "Artık bu süreçte devlet ve iktidar tarafından somut adımlar daha görünür bir şekilde atılmaya başlanmıştır" diyebileceğiz. Neden özellikle devlet ve iktidar vurgusunu yaptım? Çünkü hareket atacağı adımları attı. Bunların bilgisi, belgesi devletin elindedir, istihbarat teşkilatının raporlarında mevcuttur.
'BARIŞ VE SİYASALLAŞMA KURULU'NDA ÖCALAN'IN AVUKATLARI, SİYASETEN TEMSİLCİLER OLACAK, AVRUPA'DAN SİYASET TEMSİLİ OLACAK'
Abdullah Öcalan’ın koordinatörlüğünü yapacağı Barış ve Siyasallaşma Kurulu ile Meclis’te bir komisyon kurulacak. Bu kurul ve komisyona dair netleşen hususlar var mı?
Bu aslında biraz netleşti, Sayın Öcalan'ın avukatları olacak bu oluşumun içinde. Türkiye’deki siyasetten temsilciler olacak. Avrupa'dan siyaset temsili olacak. Ekip tamamlandıktan sonra adaya gidiş gelişlerini yapacak. İsimler ise henüz netleşmiş değil, netleştiriliyor. O nedenle kamuoyuna açıklanmıyor. Sayı ve isimlerle ilgili bir çalışma yürütülüyor. O nedenle net sayı ve net rakamı şu an ifade edemiyorum. Fakat bunun çalışmasında önemli bir yol kat edildi, çalışma ilerliyor. Burada mühim olan bu komisyonun düzenli bir biçimde Sayın Öcalan'ın yanına gidebiliyor olması ve toplantılarını düzenli bir şekilde gerçekleştirmeleridir. Türkiye'de ve dünyada biliyorsunuz çok sayıda gazeteci, akademisyen, aydın, yazar ve siyasetçinin Sayın Öcalan'la görüşme talebi var. Artık bu insanların rahatlıkla adaya gidip görüşmeler yapması gerekiyor. Meclis’te kurulması beklenen komisyon ise henüz kurulmadı, kuruluşu uzadı. Sayın Numan Kurtulmuş siyasi partileri ziyaret etti, bizleri de ziyaret etti. Bu komisyonun nasıl kurulması gerektiğini, içeriğini, görev ve sorumluluklarını konuştuk. Bu komisyonun oluşması da yine bu aşamanın önemli adımlarından biri olacak.
Komisyonun görev ve sorumlulukları ne olacak?
İzleme Komisyonu’na ilişkin AKP ile Meclis Başkanı kuvvetle muhtemel kendi aralarında görüşmeler sağlıyordur. Onlar ne düşünüyor, nasıl düşünüyor, sadece bir teknik komisyon mu düşünüyor? Bunu zamanla göreceğiz. Ama DEM Parti olarak biz bu konuda ne düşündüğümüzü açık ve net bir biçimde Sayın Numan Kurtulmuş'a ifade ettik. Bir kere bu komisyon sıradan teknik bir komisyon olmamalı. Mesela Meclis’te ihtisas komisyonları dışında oluşan birçok komisyon var ama bu komisyonların bir kısmı inanın çok edilgen. Adı var, kendi yok, toplantı almıyor. Bir işlevi yok, bir etkisi yok. Bu komisyonun böyle olmaması gerekiyor. Çünkü bu komisyon yüzyıllık Kürt sorununun çözümü konusunda parlamentonun resmen görev alabileceği, resmen bu işin bir parçası olmasını sağlayacak çok önemli bir çalışma grubu, çalışma organı olması gerekiyor. Dolayısıyla burada siyasi parti temsiliyetleri çok önemli. Grubu bulunan ve bulunmayan bütün siyasi partilerin temsil edilmesi gerektiğini savunduk. Sayın Numan Bey'e de bunları bu şekilde ilettik.
İkincisi izleyen, bakan, eden değil; etkin bir komisyon olmalı. Yani bu sürecin nasıl gittiğini izleyecek, siyasetteki tıkanıklıkları görecek, yeri gelecek güvenlik bürokrasisiyle tıkanıklıkların aşılabilmesi için siyaset adına görüşmeler yapacak. Mesela demokratikleşme yasalarının çıkması bu sürecin en temel odak noktalarından birisi. Bununla ilgili bir altyapı çalışması yapmak, hangi yasaların çıkması gerektiğini ihtisas komisyonlarına derli toplu önermek, bazı taslakları önermek, konu başlıkları önermek; bütün bunlar bu komisyonun görevleri arasında yer almalı. DEM Parti olarak bu komisyonun böyle çalışması gerektiğini düşünüyoruz. Çünkü Kürt sorunu veya bu süreç güvenlik bürokrasisine hapsedilmemesi gereken bir süreç. Ya da sadece iktidar partisi ile yürütülmemesi gereken bir süreç. Burada parlamentonun tamamının, parlamentonun temsili Türkiye'nin tamamının temsili demektir. 86 milyon yurttaşımızın temsili vardır parlamentoda. Dolayısıyla bütün siyasi partilerin inisiyatif aldığı, hepsinin temsiliyetinin bulunduğu ve aktif bir rol üstlendiği bir görev ve sorumluluk olmalı ki siyaset bu süreci sadece güvenlik bürokrasisine terk etmeden aktif bir görev alması lazım. Meclis’e düşen en önemli görev; yüzyıllık bir meselenin çözülmesinde kendi rolünü ve misyonunu vaktinde ve tam olarak oynaması. Biz bu komisyona böyle bir vizyon biçiyoruz.
'İMRALI'YA GİDİŞLERİN ÖNÜ AÇILMALI'
Abdullah Öcalan ile DEM Parti İmralı Heyeti en son 13 Eylül'de görüştü. Sonrasında basına yansıyan bir görüşme gerçekleşmedi. Abdullah Öcalan ile temas kuruluyor mu?
DEM Parti İmralı Heyeti şu an bahsini ettiğiniz tarihten itibaren henüz adaya gitmedi. Fakat örgüt-devlet mekanizmaları arasında devam eden kuvvetle muhtemel görüşmeler vardır ve onlar devam ediyordur. Onlar kesintiye uğramadı diye düşünüyorum. Türkiye'den, Avrupa'dan, Latin Amerika'dan, Ortadoğu'dan, Afrika'dan, kısacası dünyanın dört bir yanından çok sayıda aydın, yazar, akademisyen, siyasetçi ve hukukçu; yine bileşenlerimiz, birçok sosyalist parti ve kesim adaya gitmek istiyor. Gazeteciler "ben de gitmek istiyorum" diye tweet attı. Başvurularda bulunanlar var. Fakat henüz bu gidişlerin önü açılmadı. Ümit ediyoruz ki en kısa zamanda bu gidişlerin önü açılır. Bu yeni aşamanın -yeni aşama diyebilmemiz için adaya gidişlerin- başlaması ve hızlanması gerekiyor. Sayın Öcalan'ın da talebi bu yöndedir.
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan “ciddi bir görüşme trafiği var” demişti. Ancak bu trafiğin içeriğini fazla açmamıştı.
O trafik hareket, devlet ve İmralı arasındaki bir trafiktir. O DEM Parti'nin dışındaki bir trafiktir. Ama DEM Parti olarak dediğim gibi bizim heyetimiz henüz gitmedi.
Toplumda merak edilen soruların başında "Devlet Kürtleri resmi olarak tanıyacak mı?" ya da "Devlet ve iktidar yüzyıldır devam ettiği politikasını artık değiştirmeye başlayacak mı?" Merak edilen bu sorulara dair neler söylersiniz?
Samimi bir demokratikleşme adımı atılmadığı müddetçe Türkiye'de Kürt sorunu dahil olmak üzere farklı halkların ve inançların kimlik, inanç ve kültürel değerlerinin korunması, bu konuda somut bir somutluk görmemiz zor. O yüzden bu baskıların bir an önce bitmesi, bitirilmesi gerekiyor. Bitirilmesi gerekiyor ki toplumda "Ya evet bu süreçte gerçekten demokrasiyle ilgili adımlar atılıyor" duygusu oluşması gerekiyor. Şu an bu duygu toplumda yok, çok net söyleyeyim. Biz sahadayız, sokaktayız, alandayız. Bize "Böyle bir demokratikleşme olur mu? Hangi demokrasiden bahsediyorsunuz?" diyorlar. Haksızlar mı? Hayır. Halk çok haklı. Dolayısıyla burada özellikle bu yeni dönemde atılması gereken adımlar; bir kere yasa gerektirmeyen konularda artık somut bir adım atılması.
Türkiye'deki demokrasi güçleri, emek meslek örgütleri, kadın hareketi, Alevi hareketi, ekoloji hareketi olarak da artık bu ülkeyi demokratik anlamda değiştirme ve dönüştürme konusunda protesto ettiğimiz kadar hak koparan ve inşa eden bir evreye geçirmemiz lazım. İşte o zaman Kürtler gerçekten haklarını tam olarak alabilirler. Kürtçe bu ülkede işte o zaman gerçek anlamda bir anadili eğitimi statüsüne kavuşabilir. İşte o zaman kadınlar bu ülkede daha özgür olur. Artık katledilme korkusu yaşamadan yaşayabilir. Bu ülkenin antidemokratik uygulamalarını tersine çevirip demokratik bir Türkiye'yi inşa etmek, demokratik bir cumhuriyeti inşa etmek hepimizin boynunun borcu. Bu bir süreç işi ama aynı zamanda bir mücadele işi.
'SÜRECİN KALICI BARIŞLA TAÇLANMASI TÜRKİYE'NİN DEMOKRATİKLEŞMESİNE BAĞLI'
Demokratikleşme adımlarının atılması mevcut sürecin selameti için neden önemli?
Sayın Öcalan da İmralı’da yürüttüğü görüşmelerde bunun altını önemle çiziyor. Sayın Öcalan şunu biliyor: Mevcut sürecin kalıcı bir barışla taçlanması Türkiye'nin demokratikleşmesine bağlı. Sayın Öcalan kalıcı bir barışın garantisini demokratik bir cumhuriyette gördüğü için, bütün odak noktasını buraya kilitlemiş durumda. Çok haklı ve doğru bir yerde duruyor. Dolayısıyla bu süreç bir mücadele süreci. Ben buradan sizler aracılığıyla Kürt halkı, Alevi canlarımız, kadınlar başta olmak üzere bütün halklarımıza ve bütün demokrasi güçlerine seslenmek istiyorum: Demokrasi mücadelesini tam da büyütme zamanı. Bu kadar baskının, zorun, şiddetin ve dünyanın savaş koşullarıyla karşı karşıya kaldığı, ekolojik yıkımla karşı karşıya kaldığı bir dönemden geçtiğimiz bir zamanda mücadelenin doğan muazzam olanakları var. Bu muazzam olanakları çok iyi bir şekilde değerlendirmeliyiz. Nesnel koşullar demokrasi mücadelesine muazzam bir alan açıyor. Yeter ki bu açılan kapılardan girmeyi zorlayalım, güçlenelim, örgütlenelim ve hep beraber başaralım.





