Hakkâri Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İl Müdürü, Sosyal Güvenlik Haftası dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamada kayıt dışı istihdamın yol açtığı sorunlara dikkat çekti. Açıklamada, “Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende” sloganıyla kayıtlı istihdamın önemi bir kez daha hatırlatıldı.
Kayıt dışı istihdamın, çalışanların SGK’ya hiç bildirilmemesi ya da çalışma günleri ve ücretlerinin eksik gösterilmesi anlamına geldiği belirtilen açıklamada, sigortalı çalışmanın anayasal bir hak olduğu kadar yasal bir zorunluluk olduğu vurgulandı. İşverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkı bulunmadığı gibi, çalışanların da kendi isteğiyle sigortasız çalışmayı kabul etmesinin hukuken mümkün olmadığı ifade edildi.
Açıklamada, özellikle bazı çalışanların çeşitli hak kayıplarını önlemek adına kayıt dışı çalışmaya yöneldiğine dikkat çekilerek, işverenlerin bu tür talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi gerektiği belirtildi.
Kayıt dışı istihdamın çalışanlar açısından ciddi sonuçlar doğurduğu vurgulanan açıklamada, sigortasız çalışanların emeklilik, malullük, ölüm aylığı ve işsizlik sigortası gibi temel haklardan mahrum kaldığına işaret edildi. Ayrıca bu kişilerin sağlık hizmetlerine erişimde zorluk yaşayabildiği ve iş kazalarına karşı güvencesiz kaldığı ifade edildi. Kayıt dışı çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ve diğer özlük haklarından da yararlanamadığı hatırlatıldı.
İşverenler açısından da önemli riskler bulunduğuna dikkat çekilen açıklamada, kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde yüksek idari para cezaları, teşviklerin iptali ve olası iş kazalarında ağır yükümlülüklerle karşılaşılabileceği belirtildi. SGK’nın amacının cezalandırmak değil, rehberlik ederek işletmelerin sağlıklı büyümesine katkı sunmak olduğu ifade edildi.
Kayıt dışı istihdamın sadece bireysel değil, ekonomik ve toplumsal açıdan da olumsuz sonuçlar doğurduğu vurgulanan açıklamada; haksız rekabet, vergi kaybı, gelir dağılımında adaletsizlik ve sosyal güvenlik sisteminde bozulma gibi etkilerin altı çizildi.
Vatandaşların sigorta durumlarını e-Devlet üzerinden kolaylıkla sorgulayabileceği hatırlatılırken, ALO 170 hattı ve SGK müdürlükleri aracılığıyla da bilgi alınabileceği belirtildi. Sigortasız çalıştırıldığını düşünenlerin ise ALO 170, CİMER veya doğrudan SGK birimlerine başvurarak şikâyette bulunabileceği ifade edildi.
Öte yandan, üç ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücretlerin banka aracılığıyla ödenmesinin zorunlu olduğu hatırlatılarak, bu kurala uymayan işverenlere idari para cezası uygulanacağı bildirildi.
Açıklamanın sonunda, kayıtlı istihdamın önemine vurgu yapılarak şu ifadelere yer verildi:
“Kayıtlı istihdam sadece yasal bir zorunluluk değil; ülkemizin geleceğine yapılan en önemli yatırımdır. Tüm vatandaşlarımızı ve işverenlerimizi bu sorumluluğa sahip çıkmaya davet ediyoruz.”
