Türkiye’de tek ebeveynli ailelerin sayısındaki artış dikkat çekiyor. Resmi verilere göre hanelerin önemli bir kısmını tek ebeveyn ve çocuklardan oluşan yapılar oluştururken, bu grubun büyük bölümünü anneler temsil ediyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2024 yılı itibarıyla hanelerin yüzde 10,9’u tek ebeveynli ailelerden oluşuyor. Bu oran içinde anne ve çocuklardan oluşan haneler yüzde 8,4 seviyesinde yer alırken, yaklaşık 2,2 milyon kadının çocuklarını tek başına büyütme mücadelesi verdiği belirtiliyor.
Araştırmalar, boşanma sonrası velayetlerin yaklaşık yüzde 74’ünün annelere verildiğini ortaya koyarken, ekonomik koşullar, artan yaşam maliyetleri ve güvencesiz çalışma şartları bekar annelerin yaşadığı zorlukları daha da derinleştiriyor.
2024 yılında kurulan Bekar Anneler Derneği’nin kurucusu Serap Yelkenci, Türkiye’de anneliğin toplumsal olarak kutsandığını ancak bunun çoğunlukla geleneksel çekirdek aile modeli üzerinden tanımlandığını ifade ediyor.
Yelkenci, tek ebeveynli ailelerin toplumda çoğu zaman “eksik aile” olarak görüldüğünü belirterek, bu durumun kadınların sosyal yaşamdan iş hayatına kadar birçok alanda görünmez bir baskıya maruz kalmasına neden olduğunu söylüyor.
Bekar annelerin sıklıkla “Nasıl geçiniyorsun?” veya “Eş nerede?” gibi sorularla karşılaştığını belirten Yelkenci, bu aile yapısının artık istisna değil, değişen ekonomik ve toplumsal düzenin bir sonucu olduğunu vurguluyor.
Sosyal politikaların hâlâ iki ebeveynli aile modeline göre şekillendiğini ifade eden Yelkenci, bakım emeğinin görünmez bırakıldığını ve kadınların aynı anda hem gelir üretmek hem de çocuk bakımını üstlenmek zorunda kaldığını dile getiriyor.
Yüksek kiralar, kreş eksikliği, güvencesiz istihdam ve yetersiz sosyal desteklerin bekar anneleri zorladığını belirten Yelkenci, mevcut yardım mekanizmalarının kısa vadeli çözümler sunduğunu ancak yapısal sorunları ortadan kaldırmadığını ifade ediyor.
“İhtiyaç olan yalnızca yardım değil, sürdürülebilir istihdam, erişilebilir kreş hizmetleri, psikolojik destek ve sosyal güvence” diyen Yelkenci, bakım emeğinin toplumsal olarak paylaşılması gerektiğini söylüyor.
Uzmanlara göre tek ebeveynli ailelerin karşılaştığı sorunların çözümü, sadece ekonomik desteklerle değil, aynı zamanda kapsamlı sosyal politikalarla mümkün olabilir.
