Yalnızca Van Gölü havzasında yaşayan bu tür, nisan-haziran ayları arasında üremek için tatlı su derelerine göç ediyor. Ancak iklim krizi, kontrolsüz sulama ve dere yataklarına kurulan yapay engeller, binlerce yıllık bu göç döngüsünü sekteye uğratıyor.
Popülasyon her yıl azalıyor
Özellikle Erdîş (Erciş), Begirî (Muradiye), Ebex (Çaldıran) ve Westan (Gevaş) ilçelerindeki dere yataklarında ciddi su kaybı yaşanıyor. Tarımsal sulama amacıyla kurulan bent ve kanallar, balıkların üreme alanlarına ulaşmasını engelliyor. Suya erişemeyen inci kefallerinin önemli bir bölümü derelerde telef olurken, yumurtlama alanlarının daralması popülasyonda gözle görülür bir düşüşe neden oluyor.
Uzmanlar, dere-göl bağlantısının kopmasının yalnızca bir türü değil, tüm havza ekosistemini tehdit ettiğine dikkat çekiyor.
İklim krizi kuraklığı derinleştiriyor
Bölgede yağış rejiminin değişmesi ve artan kuraklık, akarsu debilerini ciddi oranda düşürdü. Bazı dereler tamamen kururken, bazıları ise üreme döneminde balıkların geçişine imkân tanımayacak seviyelere geriledi. Bütüncül bir su politikası geliştirilmemesi ise ekolojik yıkımı hızlandıran bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.
Ekoloji savunucuları, su kullanımında kamusal ve ekolojik önceliklerin esas alınması gerektiğini vurguluyor.
Kaçak avcılık tehdidi büyütüyor
İnci kefalinin karşı karşıya olduğu risk yalnızca habitat kaybıyla sınırlı değil. Üreme döneminde uygulanan av yasağına rağmen kaçak avcılığın sürmesi, tür üzerindeki baskıyı artırıyor. Göç sırasında derelere yönelen balıkların kolay hedef haline gelmesi, denetimlerin zayıf olduğu bölgelerde yoğun avlanmaya yol açıyor.
Uzmanlara göre inci kefalinin yok olması, sadece bir balık türünün kaybı anlamına gelmiyor; Van Gölü havzasındaki ekolojik çöküşün de en somut göstergesi olacak.
“Dereler özgür akmalı” çağrısı
Ekoloji örgütleri ve doğa savunucuları, derelerin doğal akışına kavuşturulması, kaçak avcılığa karşı etkin denetim mekanizmalarının kurulması ve su kaynaklarının korunmasına yönelik kalıcı politikalar geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Aksi halde, inci kefalinin yakın gelecekte geri dönülmez bir yok oluş sürecine girebileceği uyarısı yapılıyor. Wan Gölü havzasında yaşanan su krizi ise yalnızca bugünü değil, bölgenin yarınını da tehdit ediyor.