Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre yaklaşık 617 bin kişinin yaşadığı kentte, tarımla uğraşanların en önemli gelir kaynağı tütün. Kent genelinde yaklaşık 150 bin dekarlık alanda tütün ekimi yapılırken, yılda yaklaşık 8 bin 798 ton ürün elde ediliyor. Üretimin büyük bölümü Çêlik (Çelikhan), merkez ve Şemîzînan (Samsat) ilçelerinde gerçekleşiyor.
Ancak 1990’lı yılların sonunda başlayan kota uygulamaları ve 2002’de yürürlüğe giren Tütün Kanunu ile getirilen yetki belgesi zorunluluğu, küçük üreticiyi zor durumda bıraktı. Belgesiz satışın yasaklanması, belirli büyüklükte işletme kurma şartı, kooperatifleşme ve eksper çalıştırma gibi yükümlülükler üreticilerin altından kalkamayacağı hale geldi.
“MASRAFLARA YETİŞEMİYORUZ”
Çêlik ilçesine bağlı Serêkaniyê (Pınarbaşı) beldesinde yaşayan 53 yaşındaki Ali Çiçek, çocukluğundan bu yana tütüncülük yaptığını anlattı. Tütün üretiminin zahmetli bir süreç olduğunu belirten Çiçek, ekimden hasada kadar yaklaşık 6-7 ay süren bir emek verdiklerini söyledi.
Bu yıl 4 dönüm tütün ektiğini ve yaklaşık 200 bin TL masraf yaptığını dile getiren Çiçek, “Bir dönümden ortalama 250 kilo ürün alıyoruz ama mazot, gübre fiyatları sürekli artıyor. Artık giderlere yetişemiyoruz” dedi.
“TÜTÜNÜMÜZ KAÇAK SAYILIYOR”
Bölgede yaşayanların büyük çoğunluğunun geçimini tütünden sağladığını ifade eden Çiçek, asıl sorunun satış aşamasında yaşandığını belirtti:
“Ekip biçerken kimse bir şey demiyor. Ama satışa gelince ürünümüz kaçak sayılıyor. Yolda yakalanınca el konuluyor, ceza kesiliyor. Bu şartlarda nasıl geçineceğiz?”
“ŞİRKETLERE SERBEST, HALKA YASAK”
Kentte tütün üretiminin büyük şirketlere bırakıldığını öne süren üreticiler, kendilerine ise izin verilmediğini dile getiriyor. Çiçek, “Büyük şirketler binlerce dönüm ekiyor, onlarınki yasal. Biz ekince yasak. Vergi deseler veririz ama bize kapı kapalı” diye konuştu.
Geçmişte ürünlerini kargo ile gönderebildiklerini ancak bunun da engellendiğini söyleyen üreticiler, şu anda tütünlerini satamadıklarını ve ürünün ellerinde kaldığını belirtiyor.
“TÜTÜNSÜZ GEÇİM YOK”
51 yaşındaki üretici Abuzer Bakır da tütünün tek geçim kaynakları olduğunu vurguladı. Küçük arazilerde başka ürünlerle geçinmenin mümkün olmadığını söyleyen Bakır, “Buğday ya da mısır bizi kurtarmaz. Tütün olmazsa aç kalırız. Ama son yıllarda sürekli yasaklarla karşılaşıyoruz” dedi.
Üreticiler, devletin küçük çiftçiyi desteklemek yerine büyük şirketleri desteklediğini savunarak, mevcut düzenlemelerin gözden geçirilmesini istiyor. Aksi halde bölgede binlerce ailenin geçim kaynağını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu ifade ediliyor.