Hakkâri’de yaklaşık 10 yıl aradan sonra yeniden faaliyete başlayan Komeleya Lêkolîn û Pêşvebirina Çand û Ziman (Kültür ve Dil Araştırma ve Geliştirme Derneği-ZIMAN-DER), kuruluşundan bu yana 20 kursiyeri mezun ederek sertifikalarını verdi. Dernekte halen 40 kursiyer eğitim görürken, hedef ise Kürtçeyi Hakkâri’nin her sokağına taşımak.
Kentte uzun yıllar Kürtçe eğitimi veren tek kurum olan Komeleya Lêkolîn û Pêşvexistina Zimanê Kurdî (KURDÎ-DER), 2016 yılında Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılmıştı.
2026 yılında yeniden kurulan ZIMAN-DER, Kürtçenin Kurmancî lehçesinde eğitim faaliyetlerine başlayarak kısa sürede çok sayıda kursiyere ulaştı.
Derneğin Eşbaşkanı Esmer Tekin, Kürtçe eğitiminin yeniden başlamasının kent açısından önemli bir gelişme olduğunu belirterek, dilin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
KURDÎ-DER’in Kapatılmasıyla Asimilasyon Derinleşti
Yaklaşık 10 yıl önce faaliyet gösteren KURDÎ-DER’in kentte önemli bir eğitim kurumu olduğunu ifade eden Esmer Tekin, kapatılmasının ardından Kürtçe eğitiminde büyük bir boşluk oluştuğunu dile getirdi.
Tekin, “O dönemde dört sınıfımız vardı. 7’den 70’e kadar halkımız Kürtçe öğrenmek için geliyordu. Eğitimler çok verimli geçiyordu. Çok sayıda öğrencimiz ve öğretmenimiz vardı. Halk kendi diliyle buluşuyor, kendisini geliştiriyordu. Devlet bunun önüne geçmek istedi. Önce belediyelerimize kayyım atandı, ardından KURDÎ-DER ve dil kurumlarımız kapatıldı. Çünkü halkın kendi dilini öğrenmesini, bilinçlenmesini ve asimilasyona karşı durmasını istemiyorlardı. KURDÎ-DER’in kapısının kapatılmasıyla birlikte asimilasyon politikaları daha da derinleştirildi.” dedi.
Kayyımlarla Birlikte Baskılar Arttı
Kayyım uygulamaları sonrasında Kürt dili ve kültürüne yönelik baskıların arttığını savunan Tekin, “Kayyımların gelişiyle birlikte bu baskılar daha görünür olmaya başladı ve daha da arttı. Yöresel kıyafetlerimize, Kürtçe müziklere ve dilimize yönelik yasaklar getirildi. Kendi kıyafetlerimizle kutlamalara katılmamız bile engellenmek istendi. Halk üzerinde korku oluşturuldu. Seçim dönemlerinde Kürtçeyi kullandılar, seçim bittikten sonra yeniden yasaklar devreye sokuldu. Dilimiz, kültürümüz ve kimliğimiz bizim varlığımızdır. Bu nedenle kendi dilimize sahip çıkmak zorundayız.” ifadelerini kullandı.
ZIMAN-DER’in Açılması Büyük Bir Kazanım
Derneğin yeniden faaliyete başlamasının kendileri için büyük bir mutluluk olduğunu belirten Tekin, herkesin anadilini öğrenmesi gerektiğini vurguladı.
“ZIMAN-DER’in yeniden açılması bizim için büyük bir mutluluk ve sevinç kaynağıdır. Herkes kendi diline dönmeli, çocuklarını getirmeli ve derneğimize sahip çıkmalıdır. Elbette insanlar başka dilleri de öğrensin. Ancak en önemli dil kendi anadilidir. Öncelikle kendi dilimizi öğrenmeli ve korumalıyız.” diyen Tekin, derneğin tamamen gönüllü emekle kurulduğunu anlattı.
Tekin, “Beş kişiyle bütün yükü omuzladık. Kış şartlarında büyük zorluklar yaşadık. Buna rağmen halkımızın bu kuruma ihtiyacı olduğunu biliyorduk. Binayı hazırladık, temizliğini yaptık, ders araç gereçlerini temin ettik ve yaklaşık bir ay içerisinde resmi başvurularımızı tamamladık. Başvurumuz kısa sürede kabul edildi ve açılışımızı gerçekleştirdik.” dedi.
Halkın Desteğine İhtiyacımız Var
Derneğin açılmasının ardından yoğun ilgi gördüğünü belirten Esmer Tekin, şu anda yaklaşık 40 öğrencinin eğitim aldığını, 20 kursiyerin ise mezun olarak sertifikalarını aldığını söyledi.
Yaz tatilinin ardından yeni başvurular beklediklerini ifade eden Tekin, “Üniversite öğrencileri, öğretmenler ve halkımız başvurular yaptı. Yaklaşık 20 öğrencimiz mezun oldu ve sertifikalarını teslim ettik. Yaz tatilinden sonra öğretmenlik düzeyine kadar eğitim almak isteyen çok sayıda gencimiz var. Halkımızın desteğini görüyoruz ancak katılımın daha da artmasını istiyoruz. Bizim en büyük ihtiyacımız halkımızın maddi ve manevi desteğidir. Devlet tarafından herhangi bir destek almıyoruz. Derneğimizi tamamen kendi imkânlarımızla açtık. Bizim en büyük gücümüz halkımızdır.” diye konuştu.
Anadil İçin Sahiplenme Çağrısı
Kürtçenin korunmasının herkesin ortak sorumluluğu olduğunu dile getiren Tekin, ZIMAN-DER’in özellikle çocuklar ve gençler için önemli bir eğitim merkezi olmasını hedeflediklerini söyledi.
“Kendi dilimizi ve kurumlarımızı başkalarına bırakamayız. KURDÎ-DER kapatıldıktan sonra sürekli ‘Acaba yeniden Kürtçe eğitimi verilen bir yer açılır mı?’ diye düşünüyordum. ZIMAN-DER’in açıldığını duyunca çok mutlu oldum. Halkımızın, özellikle de annelerin buna ihtiyacı vardı. Ev işleri yapılır, çocuklar büyütülür ama kendi dilimizi de öğrenmemiz gerekiyor. Dilimiz Allah’ın bize verdiği zengin bir mirastır. Buna sahip çıkmak hepimizin görevidir. Herkesi ZIMAN-DER’e sahip çıkmaya ve anadilini öğrenmeye davet ediyoruz.” ifadelerini kullandı.