Hakkâri’nin Yüksekova ilçesine bağlı Onbaşılar bölgesinde bulunan Nerman, Kamber, Yediveren (Kavlegund) ve çevre köylerde yaşayan yurttaşlar, köylerine giriş-çıkışların tamamen engellendiği iddiasıyla İnsan Hakları Derneği’ne (İHD) başvurdu.
İddialar, bölgede geçmişte yaşanan köy boşaltmaları ve geri dönüş süreçlerini yeniden gündeme taşıdı. İHD Hakkâri Eş Başkanı Sibel Çapraz, başvurular üzerine yapılan değerlendirmelerde durumun giderek ağırlaştığını belirtti.
Çapraz, geçen yıl söz konusu köylere yalnızca güvenlik ve kimlik kontrolleriyle giriş yapılabildiğini, ancak son dönemde köylülerin tamamen köylerine girişlerinin engellendiğine dair ciddi iddialar bulunduğunu ifade etti. Uygulamanın güvenlik kontrolü boyutunu aşarak fiili bir yasak haline geldiğini savunan Çapraz, insan hakları savunucularının da bölgeye alınmadığını belirtti.
1994’ten bugüne uzanan süreç
Bölgede yaşanan gelişmeler, 1990’lı yıllarda uygulanan köy boşaltmaları ve zorunlu göç politikalarını yeniden gündeme getirdi. Çapraz, söz konusu köylerin 1994 yılında boşaltıldığını, 2004 yılında çıkarılan kararname ile ise köylülere geri dönüş imkânı tanındığını hatırlattı. Bu süreçte birçok vatandaşın yeniden tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlamaya başladığı ifade edildi.
Ancak son dönemde özellikle İran sınır hattındaki bu yerleşimlere yönelik güvenlik uygulamalarının yoğunlaştığı ve bunun sivil yaşamı olumsuz etkilediği iddia ediliyor. Çapraz, bölgede çok sayıda güvenlik noktası bulunmasına rağmen köylülerin kendi arazilerine erişememesini “orantısız bir uygulama” olarak değerlendirdi.
“Tapulu arazimize giremiyoruz”
Bölge sakinlerinden Emine Atak ise yaşadıkları durumu şu sözlerle anlattı:
“1994’te köylerimizi terk etmek zorunda kaldık. Şimdi geri dönmemize rağmen köyümüze giremiyoruz. Tapularımız var ama GBT kontrolüyle giriyoruz, akşam da çıkmamız isteniyor. ‘Gidin ekin biçin’ dediler ama şimdi buna izin verilmiyor. Ceviz ağaçlarımız var, ot toplayarak geçiniyoruz. Köye gitmezsek ne yapacağız?”
Köylüler, yetkililerden konuyla ilgili açıklama beklerken, İHD’nin süreci takip edeceği belirtildi.